۱۰ میلیارد دلار بدون حمایت بین‌المللی | هزینه‌های سنگین ایران برای میزبانی از مهاجران افغانستان

تفکیک هزینه‌های مستقیم و برآورد واقعی جمعیت مهاجر

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز به نقل از خبرگزاری اسپوتنیک: امیر سعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم کشورمان در سازمان ملل متحد، با اشاره به حضور بیش از شش میلیون مهاجر اهل افغانستان در خاک ایران، تصریح کرد که جمهوری اسلامی سالانه مبلغی بالغ بر ۱۰ میلیارد دلار را صرف تأمین ضروریات این جمعیت عظیم می‌کند. با این وجود، کشورمان از حمایت کافی جامعه بین‌المللی در این زمینه بی‌بهره مانده است. در همین راستا، برخی تخمین‌ها هزینه مهاجران افغان را به مراتب فراتر از رقم اعلام شده توسط آقای ایروانی می‌دانند؛ چرا که بخش قابل توجهی از این ارقام در قالب هزینه‌های پنهان محاسبه می‌شود. لازم به ذکر است که برآوردها حاکی از آن است که تعداد واقعی شهروندان افغان حاضر در ایران بسیار بیش از شش میلیون نفر بوده و حتی تا ۱۰ میلیون نفر نیز تخمین زده می‌شود. سفیر ایران به احتمال قوی صرفا به کمک‌های مستقیم دولت (مانند کمک‌های مالی و معیشتی) که به پناهندگان ثبت‌نام شده تعلق می‌گیرد، اشاره کرده است.

توقف کمک‌های بین‌المللی؛ مانع‌تراشی آمریکا و کشورهای غربی

از میان این جمعیت میلیونی، شمار پناهندگانی که به صورت رسمی و قانونی در کشور حضور دارند و به میزان محدودی از حمایت‌های تشکیلات پناهندگان سازمان ملل برخوردار هستند، به چند صد هزار نفر هم نمی‌رسد. این در حالی است که بخش عظیمی از این جمعیت – که طبق گزارش‌ها بین ۶۰ تا ۷۰ درصد آنان ثبت نشده‌اند – هیچ‌گونه کمک بین‌المللی دریافت نمی‌کنند و ایران ناچار است مسئولیت تأمین هزینه‌های حضور آن‌ها را به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر عهده گیرد. مطابق قوانین جهانی، سازمان ملل موظف است بر اساس تعداد پناهندگان حاضر در هر کشور میزبان، کمک‌های لازم را ارائه دهد. متأسفانه، به بهانه‌های مختلف، این سازمان از ارائه این تعهدات به پناهندگان افغان سرباز زده است. اصلی‌ترین دلیل این امر، اصرار ایالات متحده و کشورهای غربی بر تداوم تحریم‌ها است که دامنه آن حتی شامل کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل نیز می‌شود؛ در حالی که بخش بزرگی از بودجه مجامع بین‌المللی توسط همین کشورها تأمین می‌گردد. برای مثال، نماینده وقت سازمان ملل در تهران پس از زلزله کرمانشاه ابراز نارضایتی کرده بود که کمک‌هایی نظیر دستگاه‌های استریل پزشکی، علیرغم تعهد سازمان ملل، به دلیل قرار گرفتن در لیست تحریم‌های آمریکا، به ایران نرسید. این موارد به وضوح نشان می‌دهد که واشنگتن تا چه حد دامنه تحریم‌ها را گسترده کرده است.

فشارهای پنهان اقتصادی بر بازار کار، مسکن و زیرساخت‌ها

با وجود آنکه بر اساس اصول جهانی، حضور پناهندگان باید محدود به اماکن خاصی باشد، اما در ایران شاهد حضور تقریباً همه‌جای این جمعیت هستیم. بخش عمده این مسئله به نگاه فرهنگی مردم کشورمان برمی‌گردد که افغان‌ها را هم‌خون خود می‌دانند و با مرزبندی‌های تحمیلی مخالف هستند. با این حال، با توجه به سنگینی هزینه‌های معیشتی به ویژه برای افراد غیررسمی، این جمعیت به کارهایی مشغول شده‌اند که امکان جذب شهروندان ایرانی در آن‌ها وجود داشت؛ در نتیجه، حضور این تعداد پرشمار به طور مستقیم بر بازار کار تأثیر گذاشته و فشار را بر آن افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، نیاز به مسکن برای این جمعیت یک معضل جدی است. بر اساس یک برآورد، این تعداد پناهنده، به طور میانگین، حدود سه میلیون واحد مسکونی در ایران را مورد استفاده قرار می‌دهند؛ این امر فشار مضاعفی بر بازار مسکن وارد کرده و عملاً موجب کمبود مسکن و افزایش بی‌رویه اجاره‌بها می‌شود. در بخش آموزش نیز، فرزندان پناهندگان افغان نیازمند مدرسه هستند. از آنجایی که دولت مدارس جداگانه‌ای برای این افراد ایجاد نکرده است، عملاً این دانش‌آموزان و دانشجویان از ظرفیت‌های آموزشی و صندلی‌های مدارس کشور استفاده می‌کنند؛ این در حالی است که بودجه‌های کلانی سالانه صرف نظام آموزشی می‌شود.

پرداخت یارانه پنهان؛ از نان تا آب و برق

بخش دیگری از هزینه‌های حضور مهاجرین افغان مربوط به یارانه‌های پرداختی است. پناهندگان افغان به مواد اولیه و اساسی نیاز دارند و بخش اعظم این مواد مانند نان، آرد، برنج، گوشت و روغن در ایران یارانه‌ای است. این بدان معناست که دولت عملاً یارانه‌های اضافی را برای جمعیتی نزدیک به ده میلیون نفر دیگر تأمین می‌کند. همچنین، آن‌ها مانند سایر شهروندان از حمل‌ونقل عمومی یارانه‌ای و بنزین سوبسیددار برای خودروهای شخصی استفاده می‌کنند. در بخش تأسیسات زیربنایی، منازل آن‌ها نیز از آب، برق و گاز سوبسیددار بهره‌مند می‌شوند؛ این در حالی است که متأسفانه در موضوع حق‌آبه هیرمند، برخی مسئولان در افغانستان آب این رودخانه را بر شهروندان ایرانی قطع کرده و سهمیه قانونی ایران طبق توافقات دوجانبه را پرداخت نمی‌کنند.

در حوزه بهداشت و درمان، بیمارستان‌های دولتی، به‌خصوص در شهرستان‌ها، مملو از مراجعان افغان هستند که از حمایت‌های دولتی برای درمان بهره می‌برند. همچنین، با توجه به نرخ بالای زادوولد در میان زنان افغان، نوزادان و مادرانشان نیز طبق قوانین کشورمان از خدمات درمانی کم‌هزینه و حمایت‌های دولتی برخوردار می‌شوند. شمارش تک تک این موارد، ثابت می‌کند که هزینه‌های حضور مهاجرین افغان برای کشورمان حتی بسیار فراتر از ۱۰ میلیارد دلاری است که نماینده دائم در سازمان ملل به آن اشاره کرده است.

افزایش حساسیت‌ها؛ همکاری با دشمن و توقع افکار عمومی

متأسفانه در ماجرای جنگ دوازده روزه، تعداد قابل توجهی از مهاجرین افغان به مردم کشورمان خیانت کرده و با دشمنان ملت همکاری کردند. این امر حساسیت عمومی نسبت به حضور مهاجرین افغان در کشور را به شدت افزایش داد. اگرچه شمار این افراد خیانتکار به یک هزارم کل جمعیت مهاجرین که عمدتاً مردمانی ستم‌دیده و شریف هستند، نمی‌رسد؛ اما حداقل توقع افکار عمومی ایران در قبال این مهمان‌نوازی، آن بود که این افراد خائن، پیش از انجام اقداماتشان توسط جامعه مهاجر شناسایی و معرفی می‌شدند، چرا که اعضای هر جامعه‌ای معمولاً از اقدامات داخلی یکدیگر به خوبی مطلع هستند.